Spinnen

Geschiedenis
Tot zo’n zeshonderd jaar geleden werd alle textiel gemaakt van garen dat met de hand en zelfs zonder spinnewiel gesponnen was. Spinnen is namelijk niets meer dan vezels of haren uit een voorraad te trekken, waardoor die elkaar overlappend, evenwijdig komen te liggen, en deze vervolgens om elkaar draaien (twisten). Dit geeft de draad sterkte; als je aan de draad trekt, “verdichten” de vezels zich naar het midden van de draad en houden elkaar zo vast.

Als je de vezels uit elkaar trekt en in elkaar draait, ligt het voor de hand het stuk draad dat klaar is op een klosje te winden. Door het klosje te draaien, breng je twist in de opnieuw uit de voorraad getrokken vezels. Dit is het principe van een spintol. Het gebruik van een spinnewiel is een hele vooruitgang ten opzichte van de spintol.

Aandrijving
Het met de voet(en) aangedreven vliegwiel versnelt het draaien via een snaar naar de vlucht en/of spoel. Daarvoor zijn verschillende systemen: de dubbelsnarige aandrijving en de enkel-snarige aandrijving, waarbij of de vlucht of de spoel aangedreven wordt.

Bij het dubbelsnarige systeem wordt zowel de vlucht als de spoel aangedreven. Dit gebeurt via schijven van verschillende diameter, waardoor ze met een verschillende snelheid draaien. Door dat snelheidsverschil wordt de gesponnen draad op de spoel gewikkeld en doordat ze allebei draaien komt de twist in de draad. De trek op de draad regel je met het spannen van de snaar, waardoor hij meer of minder slipt. De snaar moet dus kunnen slippen en is meestal van katoen, of linnen koord.

Het enkelsnarig systeem waarbij de spoel wordt aangedreven heet Irish tension. Doordat de gesponnen draad via de vlucht loopt en aan de spoel vast zit, wordt de vlucht door die draad meegetrokken. De kracht die daar voor nodig is voel je als trek op draad. Door de vlucht meer of minder af te remmen regel je dus de trek op de draad. Als je de draad meegeeft zal de vlucht door de afremming langzamer gaan draaien en wikkelt de spoel op.

Het enkelsnarig systeem waarbij de vlucht wordt aangedreven heet Scotch tension. Dit werkt net andersom: nu wordt vlucht afgeremd en zal dus langzamer draaien en de draad opwinden als je die meegeeft.

Wanneer je bij Irish tension de vlucht niet afremt zal je toch trek op de draad houden doordat de luchtweerstand de draaiende vlucht afremt. Bij hogere snelheden neemt die luchtweerstand toe en daarmee de trek op de draad. Dat kan een probleem zijn bij het spinnen van hele dunne draden; ze hebben meer twist per lengte en een hoge snelheid van de vlucht is dus wenselijk, terwijl je zo’n dunne draad juist met weinig trek wilt spinnen. Bij Scotch tension doet zich dat probleem niet voor. Doordat de spoel door zijn vorm veel minder luchtweerstand heeft, kun je het spinnewiel laten draaien, vrijwel zonder trek op de draad.

Er is een simpele truc om ook bij Irish tension de vlucht met hoge snelheid heel licht te laten trekken. Wanneer de spoel voller wordt trekt de draad in een andere richting aan de vlucht; meer in de richting van zijn draaiende beweging en daarvoor is minder kracht nodig en is er dus minder trek op de draad. Als je zeer dun wilt spinnen op een Irisch tension spinnenwiel, gebruik dan een halfvolle spoel. We leveren ook een zogenaamde dikke-schacht spoel, die heeft hetzelfde effect. De spoelen van onze Irish tension spinnewielen zijn veel groter dan die van onze Scotch tension wielen. Bij het spinnen van dikkere wol en voor het twijnen zijn deze grote spoelen ideaal, maar bij het spinnen van dunne wol kan het frustrerend zijn dat het zo lang duurt voor je een spoel vol hebt. Starten met een halfvolle spoel of een dikke-schacht spoel is ook hier een oplossing voor.

Trapplankje(s)
De trapplankjes van Louët spinnewielen hebben een zogenaamde hiel – teen functie. Doordat je hiel voor het scharnierpunt zit kun je het trapplankje daarmee omhoog bewegen en uiteraard met de rest van je voet beweeg je het trapplankje naar beneden. O kun je het trapplankje en daarmee het wiel, in iedere stand stil houden en in de goede richting verder trappen door ofwel met hiel ofwel met je voorvoet te starten. Het feit dat je enkelgewricht  boven het scharnierpunt van het trapplankje zit is erg belangrijk: Niet je been, maar alleen je voet gaat op en neer. Je been rust tijdens het trappen op het plankje en dat is zeer comfortabel.

In de afgelopen jaren zijn spinnewielen met twee trapplankjes populair geworden. Onze vinding van een wipje dat de twee trappers verbindt (de constructie wordt intussen ook door anderen toegepast) in plaats van te werken met een dubbel excenter maakt het prijsverschil tussen enkeltrappend en dubbeltrappend kleiner. Bovendien is men de afgelopen jaren met hogere ratio’s gaan spinnen en daarvoor is meer kracht nodig en voldoet een dubbeltrappend spinnewiel beter vooral bij ratio’s boven 1:15, terwijl ook de maat van het vliegwiel een rol speelt: Hoe beter de vliegwielwerking hoe makkelijker het met een enkel trapplankje aan te drijven is.